Η ανθεκτικότητα δεν είναι χαρακτηριστικό προσωπικότητας

Δύο άνθρωποι έχουν την ίδια απαιτητική ημέρα.

Ίδιες ώρες εργασίας.
Ίδιες ευθύνες.
Ίδιες πιέσεις.

Το βράδυ όμως η εμπειρία τους είναι τελείως διαφορετική.

Ο ένας γυρίζει σπίτι και το σώμα του παραμένει σε ένταση.
Το μυαλό συνεχίζει να τρέχει.
Ο ύπνος αργεί να έρθει.

Ο άλλος επεξεργάζεται την ίδια ημέρα, κοιμάται βαθιά και την επόμενη ξεκινά με καθαρό μυαλό.

Η διαφορά δεν βρίσκεται στην ένταση της ημέρας.

Βρίσκεται στο πώς το νευρικό σύστημα ρυθμίζει το στρες.

Η ανθεκτικότητα είναι ικανότητα του νευρικού συστήματος

Μια πρόσφατη έρευνα από το Hanyang University στη Σεούλ, με 92 συμμετέχοντες, έδειξε κάτι σημαντικό:

Η ανθεκτικότητα (resilience) δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό προσωπικότητας.

Είναι μια εκπαιδεύσιμη ικανότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος.

Οι ερευνητές μελέτησαν τρεις φάσεις της αντίδρασης στο στρες:

• την κατάσταση ηρεμίας πριν από το στρες

• την αντίδραση κατά τη διάρκεια έντονου στρες

• την αποκατάσταση στα πρώτα λεπτά μετά

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα.

Οι άνθρωποι που βιώνουν χρόνιο στρες παρουσιάζουν:

• αυξημένη ένταση ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας

• δυσκολία να επιστρέψουν σε ισορροπία μετά από στρεσογόνες καταστάσεις

Αντίθετα, οι άνθρωποι με υψηλή ανθεκτικότητα παρουσιάζουν:

• σταθερή βασική κατάσταση ηρεμίας

• κατάλληλη ενεργοποίηση όταν εμφανίζεται στρες

• γρήγορη αποκατάσταση μετά την ένταση

Με άλλα λόγια:

Η ανθεκτικότητα δεν είναι η απουσία στρες.
Είναι η ικανότητα του οργανισμού να επιστρέφει γρήγορα στην ισορροπία.

Ένας συχνός μύθος για την ανθεκτικότητα

Συχνά η ανθεκτικότητα συγχέεται με την αποφυγή στρες.

Πολλοί πιστεύουν ότι για να προστατεύσουν την ψυχική τους ισορροπία πρέπει να μειώσουν όσο γίνεται τις απαιτήσεις της ζωής.

Όμως η ζωή δεν λειτουργεί έτσι.

Το στρες δεν μπορεί να εξαφανιστεί.

Και η αποφυγή έντασης δεν καλλιεργεί ανθεκτικότητα.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη παρανόηση.

Κάποιοι θεωρούν ότι ανθεκτικότητα σημαίνει απλώς να αντέχεις — να δέχεσαι τις δυσκολίες της ζωής, να «σφίγγεις τα δόντια» και να συνεχίζεις.

Σαν να πρέπει απλώς να υπομένεις ό,τι συμβαίνει χωρίς να καταρρεύσεις.

Αυτό όμως δεν είναι ανθεκτικότητα.
Είναι παρατεταμένη ένταση.

Όταν το σώμα μαθαίνει μόνο να αντέχει, το νευρικό σύστημα παραμένει σε διαρκή ενεργοποίηση. Η ένταση δεν επεξεργάζεται· απλώς συσσωρεύεται.

Η σημασία της αποκατάστασης

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας αφορά τη φάση της αποκατάστασης.

Οι μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ των συμμετεχόντων εμφανίστηκαν στα πρώτα λεπτά μετά από ένα στρεσογόνο γεγονός.

Σε αυτή τη μικρή χρονική περίοδο το νευρικό σύστημα είτε:

• επανέρχεται στην ισορροπία

• είτε παραμένει σε κατάσταση έντασης

Και όταν αυτή η ένταση γίνεται το νέο «φυσιολογικό», τότε εμφανίζεται το χρόνιο στρες.

Έρευνα του Ινστιτούτoυ HeartMath για την δυσκολία επαναφοράς της
εσωτερικής ισορροπίας μετά από στρεσογόνο γεγονός

.

Η εκπαίδευση της ανθεκτικότητας

Η κατανόηση αυτή οδήγησε στην ανάπτυξη μεθόδων που εκπαιδεύουν το νευρικό σύστημα να ρυθμίζεται πιο αποτελεσματικά.

Μία από τις πιο γνωστές προσεγγίσεις είναι το HeartMath coherence training.

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην ιδέα της καρδιακής συνοχής (coherence) — μιας κατάστασης στην οποία τα συστήματα του οργανισμού συνεργάζονται αρμονικά.

Σε αυτή την κατάσταση:

• ο καρδιακός ρυθμός

• το νευρικό σύστημα

• και οι συναισθηματικές διεργασίες

λειτουργούν με μεγαλύτερη ισορροπία.

Στόχος δεν είναι απλώς η χαλάρωση.

Η χαλάρωση μπορεί να μειώσει προσωρινά την ένταση.

Η ανθεκτικότητα όμως αφορά κάτι βαθύτερο:

την ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζεται δυναμικά ανάμεσα στην ενεργοποίηση και την αποκατάσταση.

Πώς εφαρμόζεται στην πράξη

Η εκπαίδευση της καρδιακής συνοχής χρησιμοποιείται ήδη σε περιβάλλοντα υψηλής πίεσης.

Για παράδειγμα, αξιωματικοί της Ολλανδικής Εθνικής Αστυνομίας χρησιμοποιούν τεχνικές μας πριν από επιχειρησιακές αποστολές.

Οι τεχνικές αυτές τους βοηθούν να:

• σταθεροποιούν την εσωτερική τους κατάσταση

• διατηρούν καθαρή σκέψη σε απαιτητικές συνθήκες

• και να επανέρχονται πιο γρήγορα μετά από έντονες εμπειρίες.

cta