Εντοπίζει τα λάθη σε εμάς, στους άλλους, στο περιβάλλον/καταστάσεις. Προκαλεί απογοήτευση, θυμό, ενοχή, ντροπή και ανησυχία.

Ενεργοποιεί και άλλους ομοειδείς «συναδέρφους» (πχ Στρατηγο, Τέλειο κ.α.)

• Να τι δε πάει καλά με εμένα
• Να τι δε πάει καλά με εσένα
• Να τι σε πάει καλά με την κατάσταση

Στο Δικαστή ωφείλονται:

. Το σύνολο της ενοχής, ντροπής, απογοήτευσης.

. Ένα τμήμα του θυμού και της ανησυχίας

Χωρίς εμένα να σου δείχνω τις ατέλειες δεν θα βελτιώνεσαι.

Ο Δικαστής είναι ο βασικός πειρατής και η βασική αιτία της ανησυχίας, της αγωνίας και της έλλειψης ικανοποίησης και πληρότητας.

Είναι επίσης, η αιτία πολλών δυσκολιών στις σχέσεις μας.

Ο Κριτής–Δικαστής

Τον ξέρεις.

Δεν μπαίνει φωνάζοντας.
Μπαίνει ψιθυρίζοντας:

«Ναι… αλλά μπορούσες και καλύτερα.»

Ξυπνάς το πρωί.
Κάνεις κάτι καλό.
Και πριν προλάβεις να χαρείς…

«Δεν ήταν τόσο καλό όσο των άλλων.»

Σου κάνουν ένα κομπλιμέντο.

Και απαντάς:
«Ε, εντάξει… τίποτα ιδιαίτερο.»

Γιατί μέσα σου ακούς:
«Μην πάρεις αέρα. Μπορείς και καλύτερα.»

Κάνεις ένα λάθος.

Μικρό.

Και το replay παίζει 47 φορές.
Στο ντους.
Στο αμάξι.
Πριν κοιμηθείς.

Και η φράση:
«Πώς το έκανες αυτό;»

Όχι σαν απορία.
Σαν κατηγορία.

Στη σχέση;

Ο Κριτής δεν λέει:
«Πονάω.»

Λέει:
«Πάλι το ίδιο κάνεις.»

Στη δουλειά;

Δεν απολαμβάνει επιτυχία.
Ψάχνει το επόμενο βελτιωτικό σημείο.

Δεν χαλαρώνει.
Αξιολογεί.

Στο σώμα;

Σφίξιμο στον αυχένα.
Στο σαγόνι.
Στο στήθος.

Μια μόνιμη μικρή ένταση.
Σαν να είσαι σε διαρκή επιθεώρηση.

Και το πιο ύπουλο;

Ο Κριτής νιώθει ηθικά ανώτερος.

Γιατί;
Επειδή "θέλει το καλύτερο".

Σου λέει:
«Αν δεν σε πιέσω, θα χαλαρώσεις.
Αν δεν σε ελέγξω, θα αποτύχεις.»

Και κάπου βαθιά… τον πιστεύεις.

Μερικές φορές γελάς όταν τον αναγνωρίζεις.

Γιατί τον ακούς να λέει:
«Δεν είσαι αρκετά πνευματικός.»
Ή
«Έπρεπε να είχες ξεπεράσει αυτό το θέμα μέχρι τώρα.»

Ακόμα και η αυτογνωσία γίνεται project τελειοποίησης.

Θέλω να σε ρωτήσω:

Αν σταματούσε για λίγο ο Κριτής…
Θα κατέρρεες;

Ή μήπως… θα αναπνέες;

Αυτός είναι ο Κριτής–Δικαστής.

Δεν είναι κακός.
Είναι τρομαγμένος.

Προσπαθεί να προστατεύσει την αξία σου,
αμφισβητώντας την.

Ο Δικαστής είναι η εσωτερική φωνή που έμαθε να προλαβαίνει την κριτική των άλλων, κρίνοντας πρώτος και πιο σκληρά. Αν χτυπήσει εκείνος πρώτα, ο πόνος είναι υπό έλεγχο — δικός του, όχι απροειδοποίητος.

Η ρίζα συνήθως βρίσκεται σε γονεϊκές ή περιβαλλοντικές φωνές κριτικής, σύγκρισης ή υψηλών απαιτήσεων, που το παιδί εσωτερίκευσε ως δικές του. Ό,τι κάποτε ακουγόταν απ' έξω, τώρα λειτουργεί από μέσα — αυτόματα, ασταμάτητα.

Έτσι η αυστηρή αυτοκριτική έγινε μηχανισμός άμυνας μεταμφιεσμένος σε τελειοποίηση: δεν προστατεύει από το λάθος, προστατεύει από την έκπληξη του πόνου.